Województwo Podkarpackie jako współorganizator Festiwalu Dziedzictwa Kresów, po raz pierwszy zainicjowało wydarzenie „Kalejdoskop: Wschód”, które odbyło się 14 września 2025 r. w Wojewódzkim Domu Kultury w Rzeszowie. Było to nowe i prestiżowe przedsięwzięcie o charakterze krajoznawczo-podróżniczym, stworzone, aby w atrakcyjny i przystępny sposób przybliżać mieszkańcom regionu bogate dziedzictwo kultur, tradycji i historii dawnych ziem Rzeczypospolitej – od Podola i Pokucia, przez Litwę i Łotwę, po Syberię, Kaukaz i kraje Dalekiego Wschodu.

Wydarzenie doskonale wpisuje się w ideę całego Festiwalu, którego misją jest pielęgnowanie pamięci o Kresach, o ludziach z nich pochodzących oraz o miejscach, które przez stulecia współtworzyły polską tożsamość, celem Kalejdoskopu było ukazanie krajów i obszarów funkcjonujących na terenie dawnej Rzeczypospolitej lub w kręgu jej kulturowego oddziaływania – Litwy, Białorusi, Ukrainy, Łotwy, Estonii czy Mołdawii.

W trakcie wydarzenia odbyło się pięć prelekcji, prowadzonych przez wybitnych podróżników, reporterów, blogerów i naukowców. Każde wystąpienie stanowiło osobną opowieść o Kresach – ich pamięci, miejscach, bohaterach i losach ludzi, którzy je współtworzyli.

Jędrzej Majka zabrał uczestników w podróż „Kresy. Śladami bohaterów Trylogii Henryka Sienkiewicza” – do miejsc znanych z kart polskiej literatury, od ukraińskich stepów po Podole i Litwę.

Andrzej Potocki, historyk i dziennikarz, przybliżył słuchaczom bogactwo kulturowe i niejednoznaczność Pokucia – Kołomyi, Kut czy Gwoźdźca – miejsc naznaczonych historią polsko-ukraińskiego pogranicza.

Danuta Onyszkiewicz opowiedziała o swojej niezwykłej podróży dookoła świata śladami zesłańca i etnografa Bronisława Piłsudskiego, ukazując Syberię, Japonię i Azję jako przestrzeń pamięci, badań i rodzinnego dziedzictwa.

Małgorzata Szumska, autorka „Zielonej Sukienki”, przedstawiła dramatyczne losy swojej rodziny – zesłanej na Syberię i do Kazachstanu. Jej opowieść o pamięci, przetrwaniu i szukaniu śladów przeszłości ukazywała, jak wielowymiarowa jest historia Kresów.

Bartosz Malinowski, podróżnik i przewodnik górski, zaprezentował historię wyprawy Long Walk Plus Expedition, która odtworzyła słynną ucieczkę z sowieckiego łagru do Indii. Jego relacja w symboliczny sposób oddawała hołd wszystkim, którzy zsyłki i obozy przeżyli lub z nich nie wrócili.

Wydarzenie, które przyciągnęło blisko 250 osób stało się przestrzenią dialogu między przeszłością a współczesnością, opowieścią o świecie, który choć dziś często zapomniany lub nieistniejący, wciąż pozostaje ważnym elementem polskiej tożsamości.